l
Poldermolen De Goliath is een achtkante poldermolen,
een bovenkruier en grondzeiler.
Stichting Beheer en Behoud van het poldermolencomplex De
Goliath is sinds 27 april 2006 de eigenaar van de molen en de bij
behorende molenaarswoning.
De Stichting De Groninger
Molen was de vorige eigenaar.
Daarvoor
was de molen in handen van de gemeente Uithuizermeeden(vanaf 1964). Die had
de molen overgenomen van het waterschap Hunsingo. Daarvoor was de
molen eigendom van de
Eemspolder.
De
molen is op vrijwillige basis in gebruik en wordt al jaren draaiende
gehouden door Ida Wierenga-Spijk en Bart de Haan. Zij hebben d.m.v. talloze acties geld bij
elkaar gebracht voor de noodzakelijke restauratie van de molen.
De
molen heeft ongeveer
2 meter
hoge veldmuren, waarop de met riet beklede achtkant staat. De veldmuren
zijn met lisenen in de hoeken versterkt en de achtkantstijlen staan op
kussens van kops hout.
De
voorheen gebruikte vijzelaandrijving is nog te zien in het
elektriciteitshok op de begane grond, die van steen en beton is opgebouwd.
De
zware veldkruizen zijn dubbel uitgevoerd vanaf de eerste zolder.
Zowel kap als de achtkant is met nieuw riet
gedekt en van binnen en buiten met een
brandvertragingsmiddel behandeld.
De
houtworm heeft ook bij De Goliath rondgekeken en dus is de hele
molen met houtwormbestrijdingsvloeistof behandeld. De koppen van de
voeghouten en de windpeluw zijn behandeld met
epoxyhars.
Gaan
we naar boven, dan zien we sleutelbalken op
1,50 meter
hoogte. We zien daarin nog één zwaaibalk (tapbalk).
De 2e balk is duidelijk te zien. De vijzelspil van de
houten vijzel is in deze spilkalf gelagerd.
Gaan
we een verdieping hoger, dan zien we een lege zolder.
De
derde verdieping noemen we de kapzolder.
In
de hele molen liggen nu nieuwe vloeren en voor de veiligheid zijn overal
brede trappen met stevige leuningen aangebracht.
De
Goliath is voorzien van een tweetal vijzels, één exemplaar van hout en
de ander van ijzer. Dit exemplaar werd aangedreven door een elektromotor
van 40 pk.
Kijken
we naar de bovenas, dan zien we dat deze aan de achterkant van gietijzeren
vulstukken tussen de ribben is voorzien.
Een
Vlaamse vang, de rem van de molen, zit om het bovenwiel en de vangbalk is van een kram en de
hangereel van een duim voorzien.
Verder
zien we een vangketting met houten kralen aan de wipstok, die vanuit de
kap naar binnen kan worden gehaald.
Twee
stormstutten zijn scharnierend op de stormbalk aangebracht. Deze kunnen in
het bovenwiel worden geplaatst.
Er
is verder een pal aanwezig. Het z.g.n. paltouw is aan een haak op een
gording in de kap vastgemaakt en niet aan de staart.
Het
kruien van de molen gebeurt d.m.v. voeghouten(schuifkruiwerk) met
keerbalken en niet met keerklossen. Aan de staartbalk vinden we de
kruilier met kabel en twee kruiblokken.
Het
gevlucht is Oud-Hollands opgehekt. We hebben hier
te maken met een vlucht van
23,50 meter
.
De Goliath
heeft een nieuw
gevlucht en is niet meer wanwichtig.
Voorheen had
de molen als taak de bemaling van de Eemspolder te verzorgen. Deze werd in
1876 bedijkt en heeft een oppervlakte van 846 ha.
De
windwatermolen De Goliath werd op 1 augustus 1882 aangekocht voor Fl.
1675,- De oude molen werd afgebroken op 30 augustus 1882 en de nieuwe, met
1 vijzel kon toen worden gebouwd. De prijs daarvan bedroeg Fl. 4268,- Op
27 februari 1897 viel de molen ten prooi aan de vlammen. De heer G.
Stuivinga uit Warffum kreeg de opdracht voor de nieuwbouw. De totale
kosten bedroegen Fl. 8344 en nog 77 cent. Molenmaker Holman uit
Stroobos herstelde de molen in 1949. In 1964 nam de gemeente
Uithuizermeeden de molen over van de Eemspolder, later in het waterschap
Hunsingo opgenomen. De gemeente betaalde slechts Fl. 1,-
In 1971 werd
de molen wederom gerestaureerd door de firma Bremer voor Fl. 31.656,-
In 1974
kreeg de molen een nieuwe vijzel. Er kon toen weer met windkracht worden
gedraaid en gemalen.
In het
voorjaar van 1979 was er voor de molen geen werk meer. Een nieuw gemaal
nam het werk over. Op dit moment wordt een maalcircuit gebruikt.
naar boven
